Mapa strony

Historia Miasta Blachownia cz.4

       W 1531 roku król Zygmunt Stary wydaje przywilej zatwierdzający prawo do prowadzenia kuźnicy dla Błażeja Łojka, które wcześniej zostało mu nadane przez starostów krzepnickich. Łojek i jego potomkowie założyli osadę w widłach Rybnej (dziś Stradomka) i Gorzelanki , a najprawdopodobniej jeden z nich wybudował niewielką kuźnię, która pozostawała w ścisłej współpracy z kuźnią Błażeja. Istnieje prawdopodobieństwo, iż zanim jeden z Łojków wybudował kuźnię (przed 1531 rokiem) na terenie Pragi (dzielnica Blachowni) pracowali węglarze i rębacze. Około roku 1610 Mikołaj Wolski herbu Półkozic, starosta krzepicki i olsztyński oraz marszałek wielki koronny, założył na terenie dzisiejszej Blachowni kuźnicę, która uchodziła za najnowocześniejszy tego typu obiekt w całej Rzeczypospolitej. W skład kuźnicy, zajmującej się hutnictwem i produkcją wyrobów żelaznych, wchodziły blacharnia oraz druciarnia ( ta ostatnia na terenie dzisiejszych Łojek ). W 1630 r. miejscowa kuźnica wytwarzała około 800 wozów żelaza rocznie.
       Rozwój hutnictwa, wykorzystującego występującą obficie w okolicy rudę darniową, stał się podstawą rozwoju miejscowości, awansowanej ostatecznie do rangi miasta. W 1633 roku wizytował miejscową kuźnicę król Władysław IV Waza. W 1683 r. delegacja z Blachowni witała Jana III Sobieskiego, idącego na odsiecz Wiedniowi. Kuźnica w Blachowni funkcjonowała do drugiej połowy XVIII w. Po ostatnim rozbiorze Polski (1795) Blachownia znalazła się w granicach zaboru pruskiego. Od Kongresu Wiedeńskiego (1815) leżała ona w Królestwie Polskim, stanowiącym część zaboru rosyjskiego. W 1834 r. Bank Polski zawarł umowę z ówczesnym dziedzicem Blachowni, Lemańskim, przewidującą zbudowanie przez Bank nowoczesnego zakładu hutniczego, obejmującego: dwa wielkie piece, odlewnię, kuźnię oraz sieć kopalń rudy żelaza. Bank miał prawo bezpłatnej eksploatacji zakładu przez okres 15 lat, a przez dalszych 5 lat ? za częściową odpłatnością. Podstawowe obiekty zakładu hutniczego, wraz z fabryką blachy i naczyń blaszanych, zostały wzniesione w latach 1835-1837. W zakładzie tym zastosowano jedną z pierwszych w Polsce maszyn parowych, wyprodukowanych w Żarkach. W 1838 r. miejscowa huta zatrudniała 74 pracowników, nie licząc załóg okolicznych kopalń rudy. Wytwarzała ona wówczas 31.000 centnarów (tj. około 150 ton) żelaza rocznie. W 1827 r., przed rozpoczęciem inwestycji Banku Polskiego, ówczesna wieś Blachownia liczyła 16 domów mieszkalnych i 104 mieszkańców. Wraz z budową huty wzniesiono osiedle mieszkaniowe dla sprowadzonych z zewnątrz specjalistów. W 1850 r. mieszkały w osiedlu 3 rodziny 'oficjalistów' czyli urzędników oraz 17 rodzin 'fabrykantów' czyli pracowników fizycznych huty. W roku 1900 wieś Blachownia liczyła już 229 mieszkańców, zaś osiedle fabryczne 463. Większość pracowników huty mieszkała w okolicznych wsiach.
       Po powstaniu styczniowym (1863-1864) właścicielami Blachowni zostali rosyjscy następcy tronu. W 1897 r. zakład hutniczy w Blachowni przeszedł pod zarząd berlińskiego koncernu Laura und Königshütte. Do czasu I wojny światowej (1914-1918) w zakładzie tym zatrudniano około 1.200 robotników. Po zlikwidowaniu w 1901 r. wielkich pieców zakład hutniczy w Blachowni funkcjonował nadal jako odlewnia i emaliernia.
       W okresie I wojny światowej (1914-1918), działała na okolicznych terenach Polska Organizacja Wojskowa, prowadząca podziemną walkę na rzecz odzyskania niepodległości. W 1933 r. Blachownia wieś i osada fabryczna liczyły razem 1.182 mieszkańców.
       W okresie II wojny światowej Blachownia została wcielona do Rzeszy Niemieckiej i stanowiła ośrodek powiatu w granicach rejencji opolskiej. Na wschód od dzisiejszej Blachowni przebiegała granica między Rzeszą a Generalną Gubernią (Częstochowa leżała wówczas w Generalnej Guberni). W czasach tych działał w rejonie Blachowni oddział Armii Krajowej - Brzoza.
       Po II wojnie światowej odlewnia i emaliernia w Blachowni działała nadal jako Zakład Elektro-Metalurgiczny. Zakład ten został w tym czasie gruntownie przebudowany. W wyniku prywatyzacji zakładu powstała działająca aktualnie spółka Ema-Blachownia SA. W 1950 r. rozpoczęto budowę nowoczesnego osiedla mieszkaniowego, przeznaczonego dla pracowników odlewni oraz dla górników rud żelaza z okolicznych kopalń. W 1959 r. nadano Blachowni status osiedla. W 1967 r. Blachownia uzyskała prawa miejskie. W granicach nowo założonego miasta znalazły się również niektóre okoliczne wioski ( Błaszczyki, Brzózka, Gać, Ostrowy, Ottonów, Trzepizury ). .


Tekst ze strony   http://www.sp3blachownia.za.pl/blachownia.htm


Katalog stron Dodaj strone- Katalog.Gdzie.Biz Inne Katalogi